Batalia o masło, margarynę, olej i oliwę trwa. Na czym smażyć potrawy, czym smarować chleb? Tłuszcze to główny składnik pożywienia i jedno z ważniejszych źródeł energii. Które są zdrowie? Które nieco bardziej szkodliwe? I w jakich ilościach powinniśmy je spożywać?
Tłuszcze składają się z kwasów tłuszczowych – nasyconych i nienasyconych. Te pierwsze są przede wszystkim pochodzenia zwierzęcego, natomiast drugie roślinnego.
Najlepsze dla zdrowia wydają się być niezbędne tłuszcze nienasycone (NNKT), które znajdziemy m.in. w rybach dalekomorskich. Niekorzystne dla naszego organizmu są tłuszcze nasycone, a także te tłuszcze nienasycone, w których pojawiają się tzw. izomery trans. Te drugie podwyższają poziom złego cholesterolu, który może prowadzić np. do zawału serca.
Zarówno tłuszcze nasycone, jak i nienasycone są nam niezbędne, ponieważ dostarczają kalorii, których potrzebujemy do życia. Najważniejsze to odpowiednio ułożyć swoje posiłki tak, by tłuszczów korzystnych dla zdrowia, było jak najwięcej w naszej diecie.
Do smażenia i sałatek najlepsza jest oliwa z oliwek, której są cztery rodzaje. Olio extravergine di oliva jest wytwarzana bez użycia substancji chemicznych, pochodzi z pierwszego tłoczenia – nadaje się do surowego spożycia. Olio vergine di oliva – drugie, trzecie tłoczenie, dobra zarówno do smażenia, jak i do sałatek. Olio di acute oliva – do jej wytworzenia stosuje się rozpuszczalniki organiczne, jest dobra to smażenia. Olio di sansa di oliva – najmniejsza wartość odżywcza, nadaje się do smażenia.
Powinniśmy unikać oleju słonecznikowego – kwasy tłuszczowe, pod wpływem wysokiej temperatury, utleniają się i w efekcie stają się dla nas szkodliwe. Prócz oliwy z oliwek, zaleca się także spożywanie oleju rzepakowego i lnianego – tam znajdują się dobre dla nas kwasy omega 3 i omega 6.
Z masłem i margaryną sprawa jest trochę bardziej skomplikowana. Naukowcy nieustająco spierają się, które z nich jest dla nas zdrowsze. Albo raczej, które z nich jest dla nas mniej niezdrowe.
Margaryna, o której mówi się, że obniża poziom cholesterolu (ale jest zarówno dobry, jak i zły cholesterol!) to mieszanka tłuszczów roślinnych, wody, mleka i substancji polepszających smak. Może jednak zawierać niebezpieczne dla zdrowia tłuszcze trans. Najmniejszy procent izomerów trans zawierają margaryny miękkie niskotłuszczowe.
Masło, źródło łatwostrawnego tłuszczu, tworzy się ze śmietany z mleka krowiego. Chociaż mogą spowodować one wzrost cholesterolu, ten jednak staje szkodliwy wtedy, gdy mamy niedobory kwasów omega 3 (obecnego w rybach morskich!).
Istnieją także mieszanki masła z margaryną, w których może pojawiać się wysoka zawartość szkodliwych izomerów trans. Tłuszczy mieszanych można spotkać w sklepach bardzo wiele, zwykle wizualnie podszywają się pod masło.
Którym z powyższych smarować kanapki? Otóż najlepiej żadnym. Na początek postaraj się ograniczyć ich spożycie, a z czasem dobrze w ogóle wyeliminować je z diety. Dobrze też śledzić najnowsze badania w tym zakresie (może w końcu zapadnie ostateczny werdykt?), chociaż zmienność teorii może przyprawić czasem o zawrót głowy.
