Te małe, białe ziarenka stanowią podstawę kuchni wschodnich, jednak cenią je też Europejczycy, włączając do swych jadłospisów. A to za sprawą ich uniwersalnego smaku, który komponuje się i z daniami obiadowymi, i z deserami.
Niemal każdy pamięta z dzieciństwa ryż na mleku czy ryż z jabłkami, wiele osób łączy go też nierozerwalnie z gołąbkami i zupą pomidorową (choć według badań wygrywają jednak miłośnicy pomidorówki z makaronem). Poszukiwacze smaków znają zapewne ryżowe puddingi, potrawki curry, risotto, paellę i sushi. To ponadczasowe ryżowe hity. Próby robienia sushi z kaszy traktowane są raczej jak eksperyment i nikt tak naprawdę nie bierze pod uwagę możliwości wykluczenia ryżu z wymienionych potraw. Na szczęście!
Dietetycy i lekarze od dawna zalecają jedzenie ryżu. Powinni po niego sięgać chorzy na celiakię, gdyż nie zawiera glutenu. Bezpiecznie mogą go jeść ci wszyscy, którzy muszą unikać soli. Jest lekkostrawny, więc polecany jest dla osób powracających do zdrowia po chorobach, a także osób z wrażliwym układem pokarmowym. Do tego dorzućmy jeszcze fosfor, cynk, żelazo i błonnik, a także łatwo przyswajalne białko i jasne wychodzi, że ryż powinien jeść każdy. Oczywiście najwięcej wartości mają ziarna nie przetworzone. Ze względów zdrowotnych warto zatem sięgać po ryż niełuskany. Biały nie jest tak odżywczy, za to ma delikatniejszy smak i bardziej wszechstronne zastosowanie.
Aby przygotować ryż idealny, trzeba wcześniej wiedzieć, do jakiej potrawy chcemy go użyć. Rzecz bowiem w tym, że poszczególne odmiany ryżu różnią się nie tylko smakiem, ale też wchłanianiem wody i kleistością. Po inny ryż sięgnąć trzeba podczas przygotowywania risotto, a inny gotować przed zwijaniem sushi. Na co dzień nie zwracamy na to zbyt dużej uwagi i po prostu sięgamy po ryż biały typu parboiled, czyli wstępnie namaczany, poddawany działaniu pary wodnej pod ciśnieniem, a na koniec suszony. Proces ten sprawia, że ziarenka nie rozgotowują się i są dość uniwersalne, pasując do większości dań. Istnieją jednak specyficzne odmiany ryżu, lepiej sprawdzające się w określonych potrawach. Na przykład arborio czy carnaroli świetnie nadają się do risotto, a walencja do paelli. Dobrze wchłaniają wodę i przyprawy, zwiększając przy tym swoją objętość. Bardzo szlachetną odmianą jest basmati, ma półprzezroczyste, długie ziarna, które w czasie gotowania jeszcze nieco się wydłużają. Jest sypki, lekki i delikatny w smaku, dobrze pasuje do dań o charakterze dalekowschodnim.
Ryż zazwyczaj gotuje się 15-20 minut, a potem jeszcze chwilę dochodzi w cieple. Znacznie więcej czasu potrzebuje ryż brązowy, ale w zamian za to daje więcej cennych składników odżywczych i smakowych. Łuskane ziarna można przed ugotowaniem przechowywać właściwie bez ograniczeń, niepozbawione łusek mogą jełczeć, ale i tak w temperaturze pokojowej bezpiecznie wytrzymają kilka miesięcy. Warto więc uzupełnić ryżowe zapasy w naszych domach.
