“The Times” zdobył wywiad z Penélope Cruz, jedną z ukochanych aktorek Almodóvara, która w “Przerwanych objęciach” wcieliła się w główną rolę. On jest wyjątkowy i nieprzewidywalny – mówiła gwiazda o Almodóvarze. – Nigdy nie wiesz, czego się po nim spodziewać. Potrafi zmienić całą scenę dzień przed zdjęciami i okazuje się, że to fantastyczny pomysł. Cruz, która marzyła o roli u mistrza, od kiedy zobaczyła na początku lat 90. “Zwiąż mnie”, dodaje: on nigdy się przed niczym nie cofa, nie boi się sądów innych, tak jak nie ocenia swoich bohaterów. To bardzo inspirujące. Nigdy nie chciałabym go zawieść, bardzo by mnie to zasmuciło.

Naprawdę jej pożądałem!

Z kolei “The Sunday Times” opublikował wywiad z Pedro Almodóvarem, w którym twórca “Przerwanych objęć” komplementuje gwiazdę swojego filmu. – Ze wszystkich aktorek, z którymi pracowałem, Penélopa jest tą, która budziła we mnie pożądanie wykraczające poza plan filmowy. To normalne, że między reżyserem i aktorką odtwarzającą główną rolę rodzi się ekstremalna emocjonalna więź, w której jest wszystko oprócz seksu. Ale z Penélopą było inaczej – ja naprawdę jej pożądałem!

źródło: Gutek Film

Faktycznie będzie to jednak przedpremiera “Przerwanych objęć” na amerykańskim kontynencie. Do oficjalnej dystrybucji ta historia miłosna z Penélope Cruz ma bowiem trafić dopiero 20 listopada, czyli prawie dwa miesiące po polskiej premierze, która już 25. września. Na początku dzieło Almodóvara będzie pokazywane tylko w Nowym Jorku, by dwa tygodnie później zadebiutować w kinach w Los Angeles. Znaczy to, że producenci “Przerwanych objęć” chcą powalczyć o Oscara. Regulamin tej nagrody dopuszcza do udziału filmy, które trafiły choćby do wąskiej dystrybucji na terenie Stanów Zjednoczonych najpóźniej do połowy grudnia.

Jego dzieciństwo zanurzone było w sztuce. Urodził się w roku 1932 w Huesca w Aragonii, w rodzinie o artystycznych tradycjach. Jego matka była pianistką, jego brat – malarzem. Do dziś w jego filmach widać i słychać, jak bardzo przesiąkł wówczas pięknem w tych dwóch wcieleniach. Kino Saury to prawdziwa wizualna i dźwiękowa uczta.

Jako dziecko zaczął robić zdjęcia aparatem swojego ojca. Jako osiemnastolatek pracował już w charakterze fotografa, a jako dziewiętnastolatek doczekał się indywidualnej wystawy swoich prac, i to nie byle gdzie, bo w Królewskim Towarzystwie Fotograficznym w Madrycie. Choć pasja dla kina w końcu przeważyła, nigdy nie przestał fotografować. Aparat, który, jak mówi, jest jego pamięcią, towarzyszy mu wszędzie. Od fotografii zaczęła się zresztą jego trzecia wielka miłość: do sztuki flamenco. Robiąc na zamówienie zdjęcia podczas konkursów tego na wskroś hiszpańskiego tańca, dał mu się uwieść do tego stopnia, że przez krótką chwilę sam marzył tylko o tym, by przetańczyć życie w rytmie flamenco. Marzenie się nie spełniło, ale z namiętności do flamenco też nie zrezygnował. Wielokrotnie oddawał mu hołd w swoich filmach i za ich pomocą sławił tę sztukę na całym świecie. Saura to bez wątpienia najznakomitszy ambasador flamenco.

Jego filmowa kariera zaczęła się jednak zupełnie inaczej. W latach 60-tych i 70-tych kręcił ciężkie dramaty psychologiczne w onirycznym klimacie rodem z Bunuela, snujące się zazwyczaj wokół postaci kobiety (granej w większości przypadków przez długoletnią towarzyszkę jego życia, Geraldine Chaplin). To one przyniosły mu międzynarodową sławę, mimo ciągłych kłopotów z frankistowską cenzurą – bo choć z polityką na pozór niewiele miały wspólnego, to przez rodzinne historie przebijał zawsze smutny, krytyczny obraz gnębionej dyktaturą Hiszpanii. Bodaj największym jego osiągnięciem z tamtego okresu jest film “Nakarmić kruki”().

Wraz z odejściem Franco reżyser poczuł się zwolniony z uprawiania polityki w kinie, ale nie z portretowania swojego kraju. W latach 80-tych, w takich obrazach, jak “Krwawe gody” (1981), “Carmen” (1983) czy “Czarodziejska miłość” (1986), do jego kina przebił się żywioł flamenco. Fala ta osiągnęła swoje apogeum w filmie “Flamenco” (1995), a dała o sobie znać jeszcze w “Iberii” (2008). Muzyczny trop wywiódł też Saurę z Hiszpanii – zrealizował dwa filmy poświęcone innym tradycjom muzycznym, “Tango” i “Fados”.

Trzecim, najmniej rwącym nurtem w jego twórczości jest nurt biograficzny, który obejmuje zaledwie dwa filmy: jeden poświęcony hiszpańskiemu malarzowi Goi (“Goya”, 1999), drugi – mistrzowi Saury, Luisowi Bunuelowi (“Bunuel i stół króla Salomona”, 2001).

O czym tak naprawdę opowiada Saura, snując skomplikowane, senne historie rodzinne, filmując taniec i ożywiając na ekranie losy wielkich ludzi? Przede wszystkim o Hiszpanii – to już wiemy. Ale też o tym, co uniwersalne, a co odbija się tylko w hiszpańskich obsesjach – o śmierci, o przemijaniu, o samotności i o miłości, która samotnością się kończy. A ponadto o pięknie życia i o snach, które się niepostrzeżenie z życiem splatają. Nie są to opowieści łatwe, bo Saura nie godzi się na liniową narrację. Nieustannie gra z widzem i zmusza go do intelektualnej aktywności. Wiele rzeczy zaniedbuję – wyznaje – realizm filmu, prawidła psychologii, ale nie ‘grę’ (…) moje filmy cały czas pokazują, że są niczym więcej jak ‘grą’. To owa gra czyni z filmu oniryczną wizję. Czas staje u niego dęba, zatrzymuje się i robi przedziwne wolty, przyszłość i przeszłość miesza się z teraźniejszością, echem powracają obrazy z dzieciństwa. Choćby się to komuś nie podobało, nas wszystkich stwarza przeszłość – mówi.

Powoli zbliża się do osiemdziesiątki, ale to nie znaczy, że się starzeje. W każdym razie nie duchem. Choć już go wstawiają do filmowego panteonu i nazywają “dojrzałym mistrzem”, on nadal ma mnóstwo energii oraz głowę pełną pomysłów, pracuje po szesnaście godzin dziennie i nie ma zamiaru spocząć. Mam 76 lat, zrobiłem 40 filmów i spłodziłem siedmioro dzieci. W moim wieku spłodzenie jeszcze kilku dzieci mogłoby być skomplikowane, ale na pewno spłodzę jeszcze kilka filmów – oznajmia.

Czego jemu i sobie gorąco życzymy.

Jeśli szukać klucza do jego kina – choć nie ma gwarancji, że kluczem tym uda się cokolwiek otworzyć – to przede wszystkim w jego pochodzeniu. To, co go ukształtowało, zawiera się w dwóch słowach: Hiszpania i burżuazja. Hiszpania – kultura, w której ścierają się ze sobą dwie potężne siły: erotyzm i śmierć, oswajane przez pełną drżenia, ludową religijność. Burżuazja –klasa, w której ciepełku grzał się przez całe życie i którą przez całe życie demaskował. Dobre maniery i zepchnięte w głębiny podświadomości ciemne instynkty.

Luis Buñuel urodził się w Calandzie, niewielkim miasteczku w Aragonii, w roku 1900. Jego dzieciństwo upłynęło, jak wspominał, w iście średniowiecznej atmosferze, elektryzującej erotyzmem i przytłaczającej świadomością śmierci. Ze swego bogatego, liberalnego, mieszczańskiego domu rodzinnego trafił wprost do jezuickiego klasztoru w Saragossie, gdzie odbierał edukację. Jakoś nie dziwi, że go stamtąd relegowano. Wiele lat później mawiał: Jestem ateistą, Bogu dzięki.

Chciał jechać na studia do stolicy sztuki – Paryża, ale na szczęście dla niego rodzina zadecydowała inaczej. Wylądował w Madrycie, w dodatku na kierunku rolniczym. Nic lepszego nie mogło mu się chyba przytrafić. W uniwersyteckim akademiku spotkał bowiem ludzi, przy których miał się stać artystą: Federico Garcię Lorkę i Salvadora Dali. To z Dalim, kilka lat później, w Paryżu, zrobił swój pierwszy film.

Był to słynny “Pies andaluzyjski”. Siedemnastominutowy obraz, męczący i fascynujący zarazem niczym senny koszmar, wywołał zachwyt (surrealistów) i konfuzję (publiczności). To był dokładnie taki skandal, o jaki chodziło twórcom. Oczywiście żadnego psa w tym filmie nie było; był za to ciąg zdumiewających, onirycznych obrazów – ze słynną sceną rozcinania gałki ocznej za pomocą brzytwy na czele – zestawionych na zasadzie sennej logiki – lub jej braku. Realizując “Psa andaluzyjskiego”, Buñuel i Dali hołdowali jednej jedynej zasadzie: odrzucali wszystko to, co dało się racjonalnie wytłumaczyć, a zostawiali to, co było dla nich obu zaskakujące. Na decyzję, czy dany pomysł przyjąć, czy odrzucić, dawali sobie trzy sekundy – żeby podświadomość zdążyła się włączyć, a rozum nie.

Po skandalu wokół “Psa…” Buñuel został członkiem grupy surrealistów. Wprawdzie później z nimi zerwał – ze względu na ich upolitycznienie i snobizm – lecz surrealistą w głębi duszy pozostał do końca. Było to najważniejsze z jego wcieleń, których przybierał bez liku. W latach dwudziestych robił przedziwne filmowe eksperymenty, w latach pięćdziesiątych – uciekłszy przed frankistowską dyktaturą do USA, a potem do Meksyku – komercyjne komedyjki i melodramaty, a w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych – w Meksyku i znowu we Francji – postmodernistyczne obrazy z kręgu cine d’art. Mówi się, że jego najlepsze filmy to filmy najpóźniejsze: “Viridiana” (1961), “Anioł zagłady” (1962), “Dziennik panny służącej” (1964), “Szymon Słupnik” (1965), “Piękność dnia” (1967), “Dyskretny urok burżuazji” (1972), “Mroczny przedmiot pożądania” (1977).

Najważniejszym tworzywem jego filmów była jego przekorna wyobraźnia. Czerpał z niej bardziej, niż z rzeczywistości. Mawiał, że wyobraźnia jest mięśniem, który trzeba trenować, że można ją ćwiczyć tak samo, jak pamięć. A jednocześnie traktował ją jako pośrednika pomiędzy tym, co świadome, a podświadomością.

Przez całe życie męczyło go kilka tematów, które drążył niczym psychoanalityk. Wszędzie – w religii, w burżuazyjnej moralności i dobrych manierach, w polityce, we wszelkich instytucjach powołanych przez ludzi dla ich dobrego samopoczucia – demaskował pokrętną freudowską sublimację najciemniejszych ludzkich instynktów. Unosił cienką materię hipokryzji, ledwie przesłaniającą prawdziwą istotę człowieka, i odkrywał to, co się pod nią kryje: czysty popęd życia i czysty popęd śmierci. Kruszył złudzenia, które społeczeństwo z wygody przyjęło jako jedyną prawdę. W świecie tak źle skonstruowanym, jak nasz – mówił – jedyną drogą jest bunt. Ale sam żył wygodnym życiem burżuja. Przestrzenią buntu była dla niego sztuka, a narzędziem buntu – satyra.

Zmarł w Meksyku w roku 1983. Za życia zawsze był o krok przed awangardą – śmierć zrobiła z niego klasyka.

Mistrz filmowych ludzkich labiryntów i życiowych układanek. Pedro Almodovar. Postmodernistycznie zagmatwany, patos i etos w jednym. Łączy wielopłaszczyznowość postaci i wieloznaczność sytuacji. Do tego ciemne sprawki, jasne myśli, tęcza uczuć, zawsze czerwień miłości. Intertekstualność wielokolorowych cukierków, o rożnych smakach, bez papierków. Wszystko w jednej, hiszpańsko-słonecznej paczce.

Swoim życiorysem obdzieliłby niejednego maklera giełdowego i niejedną gospodynię domową. Ze swoim bogatym CV bez problemu dostałby rolę… w swoim własnym filmie. Człowiek urodzony w niedzielę, 24. września 1951 roku. Miejsce, w którym się urodził – La Mancha – niewiele mówi, ale jest tak samo egzotyczne, jak reżyser. Jako młody, ośmioletni człowiek, Pedro uczył się w szkole prowadzonej przez zakonników. Nie mogło być to wzniosłe doświadczenie, skoro do dziś jego stosunek do spraw wiary i religii jest co najmniej niejednoznaczny, a nawet prześmiewczy – bo o czym innym może świadczyć antykościelna groteska “Pośród ciemności” z 1983 roku? Dla artysty termin “świętość” nie istnieje. Nie mając jeszcze 17. lat, młody Almodovar wyruszył do Madrytu. Większe miasto, różni ludzie, większe perspektywy. Pedro wreszcie miał okazję zaprezentować swoja szaloną duszę – pisał opowiadania, występował w podziemnym teatrze, rysował. Był prowodyrem ruchu społeczno-kulturalnego “La Movida”. Realizował swój wokalny talent w punkowym zespole “Almodovar-McNamara”, współredagował pisma undergroundowe – “Vibraciones” oraz “Star” . Alternatywnie tworzył z grupą “Los Bardos”. Swoje pierwsze krótkometrażowe obrazy kręcił kamerą 8. mm. I to od razu filmy pornograficzne lub o erotycznym zabarwieniu – “Dwie dziwki, lub historia miłości zakończona ślubem”, “Salome”, “Seks przychodzi, seks odchodzi”. Tak zaczęła się jego przygoda ze skandalizowaniem, prowokacją, bezpruderyjnym podejściem do sztuki. A ponieważ ćwiczenie czyni mistrza – Pedro Almodovar opublikował zwierzenia fikcyjnej porno-gwiazdki Patty Diphusa. Przyniosło mu to niebywała popularność, podobnie jak ślub ze sławną transseksualistką Bibi Andersen. Jego twórczość i życiowe decyzje są teraz jakby odbijane w jego filmach. Jego droga życiowa konsekwentnie prowadziła do tego, co teraz tak zaskakuje, bulwersuje lub zachwyca.

Jeśli artystyczne pomieszanie wszelkich możliwych środków wyrazów można określić wysublimowanym stylem – to tylko w przypadku Pedro Almodovara. Tam, gdzie kultura wysoka wywodzi się z niskiej, gdzie najsławniejsi aktorzy grają role drugoplanowe, gdzie odważna erotyka jest jak najbardziej na miejscu – znajduje się szufladka z jego nazwiskiem.

Rola drugoplanowa, czy ta główna, pierwsza. Nieważne. Praca z Almodovarem to nie tylko artystyczna przyjemność, ale również szansa. Antonio Banderas wypłynął na światowe wody dzięki “Zwiąż mnie”, podobnie było z ulubienicą reżysera – Penélope Cruz. Aktorka wzięła udział w nagrodzonym Oskarem obrazie “Wszystko o mojej matce”.

Reżyser został desygnowany światowym specjalistą od dewiacji, homoseksualizmu, transseksualistów wywodzących się z nizin społecznych, jak i dilerów narkotyków, zabójców, seksu za pieniądze. Czyli fachowcem od tego, z czym inni nie chcieli by być kojarzeni. I jeszcze dobrze na tym wyszedł. Jak również i na specyficznym, czarnym poczuciu humoru. Czasem skupia się na kobietach, czasem na mężczyznach, za każdym razem z rozmysłem, mieszając komedię z dramatem, ponieważ według własnej logiki – kobiety wydają mi się bardziej aktywne, mają większe poczucie absurdu niż mężczyźni, więcej możliwości zaskakiwania. Poza tym płeć piękna jest, według mistrza, bardziej inspirująca i fascynująca.

Głównym środkiem wyrazu, jaki reżyser stosuje, jest wymieniona wcześniej prowokacja. Niekoniecznie brutalnością, agresją, czy starając się zniesmaczyć widza. Chodzi tu o połączenie różnych motywów i stylów. Jeśli kicz, to aż pachnący plastikiem. Absurd łączy się z dramatycznymi dylematami, do tego sikająca krew, seksualnie zaborcze nimfomanki, niespełnieni “prawdziwi” faceci. Typowe kino postmodernistyczne, w którym wszystko nie oznacza nic. Łzy, tkliwe miłości, sentymentalne wspomnienia, absurdalne wypadki losowe. Eklektyzm jest jak najbardziej pożądanym zjawiskiem.

Tematyka i wykonanie skłania do nadania filmom Almodovara naklejki z napisem “kino offowe”. Kłóci się to jednak ze zdobytymi Oskarami, milionami widzów na całym świecie, Hollywoodzkimi gwiazdami w obsadzie. Bo może o jego wcześniejszych dziełach mało kto słyszał, ale wstyd nie wiedzieć, z czym się je “Matadora”, “Wszystko o mojej matce”, “Porozmawiaj z nią”, “Złego wychowaniu”, “Volver”, “Drżącego ciała”. A najlepiej jeść je bez uprzedzeń, ze skupieniem i zrozumieniem dla trudnej miłości. W kolorze wina, krwi i dojrzałych pomidorów.

Niektóre filmy Pedro Almodovara:

Volver 2006
Złe wychowanie 2004
Porozmawiaj z nią 2002
Wszystko o mojej matce 1999
Drżące ciało 1997
Kwiat mego sekretu 1995
Wysokie obcasy 1991
Zwiąż mnie 1990
Pośród ciemności 1983
Labirynt namiętności 1982