Na naukę języka obcego nigdy nie jest za późno. Z nowego badania wynika, że – wbrew powszechnemu przekonaniu – dorośli mogą przyswajać słówka znacznie łatwiej niż dzieci.

Uważa się, że dzieci poniżej siedmiu lat szybko uczą się obcych języków, bo ich mózgi łatwiej generują połączenia i do uczenia się wykorzystują pamięć utajoną, czyli nieświadomą. Oznacza to, że zasady nowego języka dzieci wyłapują bez udziału świadomości. Mózgi dorosłych z kolei posługują się przy nauce pamięcią jawną, czyli świadomą.

Niektórzy lingwiści zaczęli się jednak zastanawiać, czy podejście do różnic w nauce języków nie odzwierciedla raczej samego stosunku do dzieci i dorosłych, niż odmienności w posługiwaniu się przez nich mózgami. “Kiedy dorosły popełni błąd, zwykle nie poprawia się go, bo nie chce się go urazić” – uważa Sara Ferman z izraelskiego Uniwersytetu Tel Awiwu.

Ferman w towarzystwie Avi Karni z Uniwersytetu Hajfy przeprowadziła eksperyment z udziałem ośmiolatków, 12-latków i dorosłych, w którym uczestnicy mieli nauczyć się reguły rządzącej nowym językiem. W stworzonej na potrzeby badania regule, czasowniki były zapisywane i wymawiane inaczej w zależności od tego, czy odnosiły się do ożywionego lub nieożywionego obiektu.

Uczestnikom tego nie powiedziano, ale zalecono im wysłuchać zestawień rzeczowników z czasownikami, a potem we właściwy sposób połączyć czasowniki z innymi rzeczownikami. Pięciolatków nie uwzględniono w badaniu, bo nie potrafiły poradzić sobie z zadaniem. Wszyscy uczestnicy zostali przepytani ponownie po dwóch miesiącach.

“Dorośli radzili sobie zdecydowanie najlepiej” – oceniła Ferman. Kiedy ośmiolatki miały zastosować regułę do nowych słów, robiły to na granicy przypadku, podczas gdy 12-latki i dorośli trafiali w 90 proc. Dorosłym szło najlepiej, mają duży potencjał do uczenia się języków w sposób niejawny – uważa Ferman. W odróżnieniu od młodszych dzieci, większość dorosłych i 12-latków rozpracowała zasadę i wtedy ich wyniki szybko poprawiały się. Wynika z tego, że istotną rolę odgrywa też w tym przypadku świadome uczenie się.

Wyniki badań Ferman zaprezentowała na Międzynarodowym Kongresie Badań nad Językiem Dzieci w Montrealu – podaje serwis New Scientist.

Rezultaty są ciekawe, szczególnie że wymowa małych dzieci jest uboższa niż osób starszych – uważa David Birdsong z University of Texas. Z kolei Robert DeKeyser z University of Maryland jest zdania, że takie eksperymenty nie zawsze mają przełożenie na rzeczywistość. Jego zdaniem, nawet jeśli dorośli są skuteczniejsi w nieświadomym przyswajaniu wiedzy, to i tak dzieci mają więcej okazji do uczenia się w sposób niejawny.

“Zapisałem się na kurs szybkiego czytania. Przeczytałam „Wojnę i pokój” w 20 minut. To jest o Rosji.” – mówił Woody Allen w jednym ze swoich filmów. Odkąd pod koniec XIX wieku narodziła się idea zwiększenia wydajności czytania, świat podzielił się na sceptyków i niemal bezkrytycznych propagatorów nowej metody, dzięki której mieliśmy połykać opasłe tomiszcza w zaledwie parę minut.

Wszystko zaczęło się od eksperymentów przy użyciu tachistoskopu – aparatu umożliwiającego ekspozycję obrazów lub słów przez bardzo krótki, ściśle określony czas. To one wykazały, że człowiek rozpoznaje znaczenie tego, co widzi o wiele szybciej, niż zwykliśmy myśleć, a także, że może percypować jednocześnie kilka obiektów. W ten sposób narodziły się techniki szybkiego czytania, oparte na założeniu, że czytanie, podobnie ja myślenie, wcale nie jest linearne i nie wymaga świadomego rozpoznawania każdego wyrazu w tekście. Elementem znacznie poprawiającym szybkość czytania jest wyeliminowanie fonetyzacji, czyli automatycznego poruszania ustami bądź czytania tekstu w myślach, które nie jest niezbędne dla zrozumienia.

Specjaliści od tej metody edukacyjnej instruują, że należy zawsze widzieć całość tekstu – zamiast liter – całe słowa, zamiast wyrazów – wersy, a nawet omiatać spojrzeniem całą stronę. W tym celu wykorzystuje się technikę meta-guidingu, czyli poruszanie się po tekście wskaźnikiem, dzięki któremu można przyspieszyć ruch oczu i poszerzyć pole widzenia. Inną znaną metodą jest skanowanie, czyli szybkie wyłapywanie na stronie zdań kluczy – niezbędnych dla zrozumienia znaczenia. Niestety, ta technika ma wiele wad. Może być przydatna, jeśli potrzebne nam ramowe zrozumienie treści, natomiast jeśli mamy do czynienia np. z tekstem specjalistycznym najeżonym trudnymi informacjami, poziom naszego zrozumienia tekstu może nie być wystarczający.

Przeciętny dorosły czyta z prędkością 200-250 słów na minutę, jednak rozumie tekst na poziomie przynajmniej 70%. W wielu technikach szybkiego czytania ten wskaźnik obniża się nawet do 50%. Wtedy jednak warto zastanowić się, czy takie przyspieszanie jeszcze ma sens. W taki sposób skończyła się kariera przełomowej techniki czytania fotograficznego Paula Scheele, zgodnie z którą człowiek miał, poprzez podświadome zapamiętywanie całych stron, czytać nawet 25 tys. słów na minutę. Późniejsze badania całkowicie jednak zanegowały skuteczność takiej techniki.

Badania wykazały też niestety, że nawet szybkie czytanie o wysokim wskaźniku zrozumienia nie gwarantuje, że materiał na trwałe utrzyma się w pamięci. Tekst przeczytany błyskawicznie i bezrefleksyjnie, a w dodatku niepowtarzany, szybko wyparuje nam z głowy. Czasami jednak nie ma to jak czytanie powolne i staroświeckie – przewracanie pożółkłych stron palcem, zatrzymywanie się nad co smakowitszą figurą literacką, delektowanie się słowem. W tym przecież tkwi magia książek.

Każda codzienna sytuacja wymaga od nas innego sposobu przetwarzania danych. Kiedy wypełniamy kwestionariusz osobowy w banku, uruchamiamy myślenie konkretne i sztywno trzymamy się schematu. Na rozmowie kwalifikacyjnej jest inaczej – tu liczy się całościowy ogląd, szybkie reagowanie na zmienną sytuację i intuicja. Dlaczego jednak niektórzy z nas uciekają na sam widok PIT-a, inni z kolei wzdrygają się na myśl o grupowej burzy mózgów?

Wszystkiemu winne style poznawcze. Badania wykazały, że ludzie o podobnym poziomie inteligencji myślą i rozwiązują zadania w różny sposób. Choć każdy z nas ma jakieś elementarne zdolności zarówno w zakresie wypisywania okienek formularzy, jak budowania wyobrażonych światów, to jednak 95% osób ma w tym zakresie pewne preferencje, które decydują o tym w jaki sposób uczymy się i działamy.

Anthony Gregorc twierdzi, że każdy z nas, ucząc się, interpretuje materiał, z jakim się zmaga w sposób albo sekwencyjny, albo losowy. Uwzględniając dwa rodzaje preferowanych bodźców – abstrakcyjne i konkretne, wyodrębnił cztery style myślenia: konkretno-sekwencyjny, abstrakcyjno-losowy, abstrakcyjno- sekwencyjny i konkretno-losowy.

Typ pierwszy – konkretno-sekwencyjny reprezentują osoby, które mocno stąpają po ziemi. Dobrze przetwarzają informacje, które trafiają do nich w uporządkowanym, liniowym ciągu. Z łatwością zauważają szczegóły, zapamiętują konkretne informacje, wzory i zasady. Ten typ myśliciela powinien dzielić sobie pracę lub naukę na etapy i dbać o to, by mieć do pracy spokojne otoczenie.

Osoby myślące w sposób konkretno-losowy to eksperymentatorzy. Odpowiada im podejście oparte na metodzie prób i błędów. Ich atutem jest zdolność kreatywnego myślenia, dlatego często odwołują się do intuicji. Lubią robić wszystko po swojemu. Przedstawiciele tej grupy powinni twórczo wykorzystywać umiejętność myślenia dywergencyjnego, a zatem opierać się na wielu punktach widzenia i wyszukiwać nowych alternatyw dla rozwiązania problemu.

Myśliciele abstrakcyjno-losowi porządkują informacje w sposób refleksyjny. Służy im otoczenie nieformalne, oparte na bezpośrednim kontakcie z drugim człowiekiem. Dlatego też najlepiej zapamiętują informacje spersonalizowane i skutecznie uczą się przez skojarzenia. Ich najmocniejszą i jednocześnie najsłabszą kartą jest emocjonalność, która wpływa pozytywnie na umiejętność współpracy z innymi, ale może zaburzać zdolność koncentracji.

Uczniowie typu abstrakcyjno-sekwencyjnego żyją w świecie abstrakcji. Dominuje u nich myślenie pojęciowe i zacięcie badawcze. Doskonale potrafią wyłuszczyć z materiału najważniejsze dane. Ich proces myślenia jest logiczny, racjonalny i intelektualny, a preferowany styl pracy to działanie w pojedynkę, dlatego też jest wśród nich wielu filozofów i naukowców.

Ważniejsze od doboru odpowiednich dla siebie zadań (czytaj: unikania jak ognia zajęć, z którymi słabo sobie radzimy) jest wypracowanie zgodnego ze swoim stylem myślenia sposobu ich realizacji. W końcu, nie kijem nieszczęsny PIT, to pałką.

Języki obce są kapryśne. Niektórym szczęśliwcom przychodzą łatwo. Inni przez lata przedzierają się przez las gramatycznych zawiłości, pułapki idiomów i ruchome piaski obcej składni, tylko po to, by przy najmniejszym zaniedbaniu cała wiedza wyleciała im z głowy. Niestety. Nawet najbardziej zatwardziali przeciwnicy hiszpańskiego „z”, niemieckich rodzajników i francuskich akcentów w dzisiejszych czasach nie mogą się bez nich obyć.

Niemowlęta uczą się mówić przez kąpiel słowną. Kiedy uczysz się języka obcego, właśnie coś takiego powinieneś sobie zafundować. Od samego początku postaraj się otoczyć żywym językiem. Zacznij od oglądania oryginalnych filmów z polskimi napisami. Dzięki temu osłuchasz się z melodią zdania, akcentem, składnią i popularnymi zwrotami, które nieraz usłyszysz na tamtejszej ulicy. Jeśli masz problemy z obcobrzmiącą wymową, spróbuj ją przyswoić przez piosenki i poezję. Melodyjny materiał pozwoli Ci lepiej się oswoić z niecodziennym akcentem i skuteczniej go zapamiętać.

Jak najwcześniej znajdź i zaprzyjaźnij się ze stacją radiową nadawaną w języku, który Cię interesuje. Jeśli mówisz zbyt słabo, by rozumieć całe zdania, staraj się przynajmniej wyłapywać nazwy geograficzne, daty czy nazwiska, a także rozpoznawać początek i koniec zdania. Być może wspomnisz to ćwiczenie z wdzięcznością, kiedy po raz pierwszy odwiedzisz ojczyznę przyswajanego języka, a ludzie na ulicy nie będą mówili ani trochę podobnie do postaci z Twojego podręcznika. Szok pierwszego kontaktu z językiem zawsze jest bolesny.

Nieprzystawalność języka książkowego do tego codziennego niestety dotyczy także pisma. Żeby ją zniwelować, warto otoczyć się obcojęzyczną prasą, od gazet codziennych po kolorowe magazyny. Na samym początku nauki, pomogą Ci komiksy. Wszelkie teksty ilustrowane mają dwie główne zalety – są o wiele prostsze niż poważne artykuły, a ich zawartość stanowią głównie dialogi, które zapewnią Ci kontakt ze współczesnym językiem ulicy.

W nauce języka najważniejsze jest nastawienie proaktywne. W miarę możliwości spróbuj przestawić się na codzienne myślenie w obcym języku. Im wcześniej nauczysz się formułować swoje myśli po niemiecku czy hiszpańsku, zamiast tłumaczyć każde zdanie z języka ojczystego, tym lepiej. Dzięki takiemu ćwiczeniu nabierzesz też orientacji w tym, jakie słownictwo jest Ci najbardziej potrzebne w codziennej komunikacji. (Popularną pomocą w efektywnej nauce słownictwa są własnoręcznie wykonane karteczki z obcym słowem po jednej stronie i jego polskim tłumaczeniem po drugiej. Powinny być na tyle małe, żeby umożliwić Ci ćwiczenie pamięci w autobusie, kawiarni czy poczekalni.)

Jeśli tylko masz okazję, znajdź kogoś, z kim możesz porozmawiać w języku, którego się uczysz. Może to być internetowy znajomy tej narodowości albo grupa Polaków, z którą założycie kółko konwersacyjne. Jeśli tylko potraktujecie sprawę poważnie, możecie się wiele od siebie nauczyć. Nie przejmujcie się niepowodzeniami. Języki obce mają tę wredną cechę, że można się ich nauczyć tylko przez dwie rzeczy – nierozumienie i popełnianie błędów.

Nie tylko dzieci się uczą. Nawet jeśli po maturze spalisz wszystkie notatki, nauka dopadnie Cię jeszcze nieraz. Studia podyplomowe, egzamin doktorski, certyfikat językowy, prawo jazdy – czy tego chcesz, czy nie, będziesz musiał zaprząc szare komórki do pracy. A jeśli już coś robić, to porządnie.

Żegnaj, ostatni wieczorze!

Rozstań się z licealnym przyzwyczajeniem nauki w ostatni wieczór. Lepiej siedzieć nad książką krócej, ale przez kilka dni z rzędu, żeby zapamiętane treści miały szansę zasiedzieć się w Twojej głowie. Być może jesteś w stanie zapamiętać bardzo dużą partię materiału tuż przed egzaminem, ale taka wiedza nie wyjdzie poza Twój podręczny bufor pamięciowy i za parę tygodni nic z niej nie zostanie.

Odtwarzaj, nie powtarzaj

Jednym z najgorszych sposobów repetycji jest powtarzanie krótkiej partii tekstu zaraz po przeczytaniu. Wtedy uruchamiamy jedynie pamięć krótkotrwałą, która w innych okolicznościach nie daje gwarancji sukcesu. Nauczyć się odtwarzać materiał całościowo. Wiedza utrwala się, kiedy mózg musi wykonać wysiłek, żeby coś sobie przypomnieć. Kiedy odkładasz notatki, postaraj się samodzielnie zrekonstruować jakąś niewielką całość logiczną – jeden wątek, motyw czy temat. W ten sposób upewnisz się, że ogarniasz i rozumiesz całość problemu.

Rób notatki

Stare chińskie przysłowie mówi, że kto samodzielnie robi ściągi, nigdy nie musi z nich korzystać. To prawda. Własnoręczne przepisywanie tekstu albo, jeszcze lepiej, wyławianie z niego najważniejszych informacji, syntetyzowanie ich i ubieranie w słowa, spełnia podobną rolę jak powtarzanie.

Neurony harcują w nocy

Nawet jeśli uczysz się w ciągu dnia, rób powtórki wieczorem. W nocy, kiedy mózg odpoczywa, porządkuje wszystko, co wchłonął w ciągu dnia. Każda nowo przyswojona informacja zostawia tam fizyczny ślad, tzw. engram. Właśnie wtedy ten białkowy ślad się utrwala. Dlatego często po obudzeniu lepiej pamiętamy to, czego uczyliśmy się poprzedniego dnia.

Wzrok czy słuch

Dostosuj sposób nauki do swoich preferencji. Sprawdź, jak uczysz się najefektywniej. Jeśli jesteś słuchowcem – czytaj na głos, korzystaj z płyt CD, dołączanych do podręczników, zapamiętuj tekst o określonej melodii, rymuj. Jeśli Twoim dominującym zmysłem jest wzrok, zapamiętuj układ tekstu na stronie, rysuj diagramy, tabelki, wykresy, zaznaczaj tekst strzałkami i używaj koloru.

Bezbłędnie na blachę

Jeśli uczysz się czegoś na pamięć, porzuć staroświecką metodę czytania tekstu po tysiąckroć. Specjaliści radzą, by korzystać z następującego schematu:

1. Przeczytaj tekst na głos.

2. Przepisz go ręcznie.

3. Napisz streszczenie własnymi słowami.

4. Poproś kogoś, żeby przeczytał tekst dla Ciebie.

I od razu weź się do odtwarzania. Z początku będzie to trudne, więc wypisz z tekstu wszystkie pierwsze litery i postaraj się go powtórzyć, posiłkując się tą karteczką. Założę się, że zapamiętasz go szybciej, niż innym sposobem i dłużej utrzymasz w pamięci. A niewiele jest sytuacji bardziej irytujących niż kiedy okazuje się, że z czegoś, co kiedyś umiałeś, w głowie zostały tylko opary.

Dobrze jest być singlem. Żadnych nielubianych znajomych, bałagan tylko swój, zero bitew o pilota, dwa razy mniej brudnych naczyń, pracowych frustracji i spotkań rodzinnych. Fajnie być singlem w tygodniu, w weekendy to czasem doskwiera. Znajomi, ci z własną rodziną, sąˆ zajęci zakupami, obiadami, wyprowadzaniem dzieci na spacery i mężów do restauracji. Cud, jeśli wskutek skomplikowanej operacji logistycznej wykroją choć jeden wieczór na wspólny wypad do kina. A tu jeszcze prawie dwa wolne dni do zagospodarowania.

Czasami warto ochronić się przed syndromem pustego mieszkania, organizując swój czas. Wiele biur podróży wychodzi już naprzeciw singlom, tworząc dla nich specjalną ofertę wyjazdową. Zamiast jednak wyruszać na wyprawę albo podbój nocnych klubów, może wolisz wykorzystać swój czas na wypoczynek połączony z nauką. Weekendowe kursy to coś, co pozwala upiec dwie pieczenie na jednym ogniu.

Kursy językowe to oczywistość – norweski, koreański, czeski – czego dusza zapragnie. Jeśli należysz do niezmotoryzowanej części populacji, w soboty i niedziele możesz uczyć się jeździć. Wiele ośrodków sportowo-rekreacyjnych organizuje weekendowe zajęcia sportowe. W Bielsku Białej na przykład możesz w weekendy nauczyć się wspinaczki albo jazdy na nartach. Żeby zrobić kurs motorowodny albo żeglarski nie musisz nawet jechać do Krynicy Morskiej. W sezonie od wiosennego do jesiennego z powodzeniem możesz zrobić patent w Warszawie, nad Zalewem Zegrzyńskim.

Dla wszystkich, którzy nad wysiłek fizyczny przedkładają twórczy, polecam przeproszenie się z instytucją domu kultury. Każdy, komu ten smutny przybytek jeszcze z poprzedniej epoki kojarzy z beżową farbą olejną i zespołami pieśni i tańca, powinien wiedzieć, że obecnie wiele domów kultury dostosowuje swoją ofertę nie tylko do potrzeb lokalnej społeczności, ale i harmonogramu tygodnia osób aktywnych zawodowo. Wiele z nich oferuje swoim dorosłym klientom stałe lub jednorazowe sobotnio-niedzielne zajęcia z zakresu jogi, decoupage, witrażownictwa czy warsztaty teatralne.

A zatem zamiast samotnego spaceru – grupowy decoupage, zamiast popołudniowego seansu “Gotowych na wszystko” – przedpołudniowa wspinaczka, zamiast odkurzania – trening asertywności. Podłogi zawsze poczekają.

Czyli słynny radziecki mnemonista, obdarzony niemal nieograniczoną pamięcią. Cóż, może nie zupełnie jak on, ale nauczyć się sprawnie zapamiętywać dość długie partie materiału bez dużego wysiłku, jak najbardziej. Żeby Ci to ułatwić, dziś, nie zważając na niedowiarków, postanowiłam zaprezentować kilka mnemotechnik. Tych najprostszych i najskuteczniejszych.                                                  

Mnemotechniki są stare jak świat. A przynajmniej jak Starożytni Grecy. Autorstwo najstarszej przypisuje się Symonidesowi z Keos, poecie z przełomu V wieku p.n.e.. Kiedy na chwilę opuścił budynek biesiady, ten się zapadł, przywalając ciała ucztujących. Dzięki tej technice Symonides był w stanie bezbłędnie odtworzyć miejsca, gdzie się znajdowały. Pałac Pamięci, bo tak się nazywa tę metodę, polega na kojarzeniu obrazów z dobrze znanymi miejscami. Zapamiętanie tą techniką kolejnych królów Polski polegałoby na rozmieszczeniu ich np. w swoim domu. Chodząc po nim później w wyobraźni można ich bez problemu odtworzyć. To dobra metoda zapamiętywania kolejności, ale także nauki słówek z języka obcego, które umieszcza się w różnych zakątkach wyobrażonego miasteczka.

Inne metody skojarzeń wizualnych. Jeśli należysz do osób, które nigdy nie biorą ze sobą kartki z listą zakupów, spróbuj następnym razem zapamiętać ją, wyobrażając sobie historyjkę z produktami do kupienia w rolach głównych. Żeby nasz mózg mógł dobrze ją przyswoić, powinna być przede wszystkim żywa, jaskrawa, a nawet groteskowa. Jeśli idziesz do sklepu po pomarańcze i papier toaletowy, niech czarna jak heban Afrykanka niesie ich na głowie pełny kosz, a obok przygrywa jej na skrzypcach mumia Velvetu. Im bardziej wyraziście, tym lepiej.                                

To metoda raczej dla wzrokowców. Słuchowcy powinni raczej uczyć się, układając rymowane wierszyki albo podkładając pod ciąg słów czy cyfr swoje ulubione melodie. Powtarzanie i rytmizacja pomoże Ci później dotrzeć do zapamiętanego materiału.

Neutralne pod względem modalności są popularne techniki wykorzystujące pierwsze litery i akronimy. Najbardziej znane przykłady to niezawodne szkolne sposoby na zapamiętanie przypadków rzeczownika albo cyfr rzymskich (lecą cegły, domy murują – 50, 100, 500, 1000).

Bardzo popularny i przydatny do zapamiętywania ciągów cyfr, na przykład numerów telefonicznych albo PESELI jest tzw Główny System Pamięciowy, w którym cyfry zamienia się na spółgłoski. Potem z ciągów liter buduje się słowa lub całe zdania. I tak 0 będzie kodowane jak z, 1 jako t, bo ma jedną pionową kreską, a 2 i 3 analogicznie jako n i m. 4 to r ze względu na podobieństwo brzmieniowe, 5 – l z powodu rzymskiego znaku 50. 6 to j, bo pisane j przypomina odwróconą 6, 7 to k, 8 – f, a 9 – p. Tak zakodowany numer telefonu 851 206 035 zostanie odczytany jako „fltnzjzml”. Kiedy umieścimy w środku samogłoski, możemy zapamiętać numer w formie wyrażenia na przykład “filetu nie zje z molo”. Chyba że wymyślisz coś lepszego.

Na pewno znacie wiele osób, które z różnych powodów przerwały studia. Ile z nich powróciło? Statystyki są bezlitosne. Nawet najkrótsza przerwa w nauce stawia pod znakiem zapytania twój dalszy los na uczelni. Rok urlopu dziekańskiego i zaczynasz pracę, przeprowadzasz się albo masz dziecko, słowem – twoje życie się zmienia. Jeśli przerwa trwa dłużej i student ma powrócić do szkolnej ławy jako całkiem dorosły człowiek, sytuacja jest jeszcze trudniejsza. Czy taki powrót jest możliwy?

Każdym, kto wraca na uczelnię po dłuższej przerwie, miotają sprzeczne uczucia. Z jednej strony do działania pcha go poczucie obowiązku i potrzeba zamknięcia czegoś, co nie zostało zakończone. Z drugiej złości się, że znów będzie traktowany jak uczniak i boi, że nowe zajęcie będzie stratą czasu. Pierwsze przykazanie powracającego na studia brzmi: Zmień swój sposób myślenia. Studia mogą być czymś znacznie więcej, niż przykrym obowiązkiem. Wszystko zależy od nastawienia. Powrót na uczelnię może być niepowtarzalną szansą powrotu do dawnego życia, które, z różnych powodów zostało przerwane.

Pozytywne myślenie pozwala przekuć nasze słabości w atuty. Jeśli kontynuujesz studia w trybie dziennym, masz okazję skorzystać z nich znacznie bardziej, niż młodsi studenci. Ponieważ twój powrót do szkoły wynika ze świadomej decyzji, prawdopodobnie masz większą motywację, niż reszta grupy. Perspektywa spędzenia kilku lat wśród beztroskiej młodzieży to wspaniała okazja, by samemu odmłodnieć i zapomnieć o troskach dorosłego życia. Przygotuj się na to, że możesz także trafić na młodszych od siebie wykładowców. Nie najeżaj się. Spróbuj uwolnić się od szkolnego sposobu myślenia o nauce i pomyśleć o zdobywaniu wiedzy jak o usłudze, z której to przecież ty czerpiesz zyski.

Jeśli, jak większość osób w podobnej sytuacji, zdecydujesz się na studia zaoczne, spotkasz na swojej drodze w większości swoich rówieśników. Takie studia będą wyglądały zupełnie inaczej. Na pewno wielu słuchaczy pracowało już wcześniej w zawodzie, dlatego będą potrafili lepiej, niż młodsi koledzy odnieść przyswajaną teorię do praktycznych aspektów pracy. Nauka w takiej grupie to szansa nie tylko na wymianę wiedzy i doświadczeń zawodowych, ale także nawiązanie cennych znajomości, które dadzą ci szansę na nowy start w zawodzie.

Studia to nowe wyzwanie. Zanim zaczniesz, zapoznaj się z nowym programem i zasadami. Przypomnij sobie wszystko, co przez lata wyleciało Ci z głowy. Jeśli się zaangażujesz, będziesz miał okazję odkryć, jak wspaniałą przygodą może być nauka. Spójrzmy prawdzie w oczy – większość osób, które przeszły przez szkołę gładko, nigdy nie miała okazji naprawdę się o tym przekonać.

Ostatnio zachęcałam do rozwoju zawodowego humanistów. Przyszedł czas na ścisłowców. Inżynierowie, ekonomiści, biznesmeni! Wy również nie siedźcie bezczynnie. Studia podyplomowe są dla was szansą na zdobycie kompetencji w jednej z najbardziej dynamicznie rozwijających się gałęzi wiedzy, a często także na wpasowanie się w bieżące zapotrzebowanie rynku. Na dodatek, jeśli dobrze pójdzie, nie na swój koszt.

Większość krajowych uczelni politechnicznych proponuje absolwentom studiów wyższych interesujące roczne kursy. Modne są kierunki, na których nauczysz się wyceny lub zarządzania nieruchomościami. Takie studia oferuje m.in. Politechnika Krakowska, Warszawska i Poznańska. Praktyczną kontrpropozycją może być studium w dziedzinie BHP, proponowane przez chyba wszystkie wyższe uczelnie techniczne, które dają swoim absolwentom ministerialne uprawnienia do służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Bardziej nietypowe, jednak niezwykle ciekawe propozycje ma dla ścisłowców choćby Politechnika Wrocławska. W jej ofercie znalazły się studia z zakresu energetyki jądrowej, a także zarządzania ruchem lotniczym. Za wszystkie wymienione kursy zapłacicie jednak z własnej kieszeni ok. 4-6 tysięcy złotych.

Warto poświęcić chwilę, by rozejrzeć się za studiami podyplomowymi, które są częściowo albo nawet całkowicie refundowane. Wachlarz udogodnień finansowych dla kandydatów na studia podyplomowe z zakresu nauk technicznych jest, jak się okazuje, bardzo szeroki. Na Politechnice Krakowskiej za niektóre kierunki rocznych studiów podyplomowych zapłacicie jedynie od 1200 do 1500 złotych. Wszystko dzięki finansowaniu z Europejskiego Funduszu Społecznego, który pokrywa 80% kosztów nauki. W ramach programu możesz dokształcić się z dziedziny planowania przestrzennego, matematycznych podstaw zarządzania finansami czy zagadnień dotyczących miejskiego transportu zbiorowego.

Szukając studiów podyplomowych, przy odrobinie szczęścia znajdziesz również takie, za które nie zapłacisz ani złotówki. Politechnika Warszawska organizuje na przykład dwusemestralne kursy w zakresie technologii budowy dróg bądź inżynierii drogowej, które są całkowicie finansowane przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad. W ten sposób upieczesz dwie pieczenie na jednym ogniu – zaoszczędzisz majątek na studiach i zdobędziesz kwalifikacje w zawodzie, na który jest duże zapotrzebowanie rynkowe.

I co ty będziesz po tym robił? Założę się, że każdy, kto studiował polonistykę, filologię, kulturoznawstwo albo filozofię, choć raz w życiu usłyszał to pytanie. Przez pięć lat stron tysiące, młodość w bibliotekach, a potem w ręku dyplom właściwie bez zawodu. I rzadko jasna wizja zawodowej przyszłości. Czy studia humanistyczne są nieżyciowe? Czy humanista musi resztę życia spędzić na znienawidzonej posadzie, tęskniąc za zapachem książek?

Niekoniecznie. Rozwiązaniem mogą być studia podyplomowe, nie tylko z zakresu marketingu czy biznesu. Polskie uczelnie, zarówno prywatne, jak i publiczne, oferują szeroki wybór humanistycznych studiów podyplomowych, które pozwolą ci się wyspecjalizować albo przebranżowić i wyrwać z nielubianej pracy. Jeśli zależy ci na jakości kształcenia, proponuję skorzystać z bogatej oferty uniwersytetów. Ja już wyłowiłam z niej kilka łakomych kąsków.

Doskonałym mariażem tematyki kulturalnej z marketingową są uzupełniające studia z zakresu marketingu kultury, bądź animacji kultury, które wyposażą cię w wiedzę niezbędną do zarządzania instytucjami kulturalnymi. Z ciekawą propozycją wychodzi Uniwersytet Szczeciński, który oferuje półtoraroczne studium Językowego Kreowania Wizerunku, mające przygotować swoich absolwentów do pracy rzecznika prasowego.

Praktyczną propozycją dla filologów, a zwłaszcza osób bez przygotowania filologicznego, ale z dobrą znajomością języków obcych, są podyplomowe studia kształcenia tłumaczy. Niektóre z nich dają także uprawnienia tłumacza przysięgłego lub uczą przekładu tekstów specjalistycznych. Polonistów, którzy swoją przyszłość wiążą z pracą w wydawnictwach, namawiam na studia wydawnicze lub edytorskie. Można je podjąć choćby na Uniwersytecie Łódzkim. UKSW prawdziwym pasjonatom edytorstwa oferuje z kolei Akademicki Kurs Typografii i studia z dziedziny projektowania fontów.

Wartościową interdyscyplinarną propozycją dla absolwentów studiów humanistycznych są podyplomowe gender studies oferowane m.in. przez UW i UJ, przybliżające słuchaczom problematykę tożsamości płci i jej funkcjonowania w kulturze. Nie zapomniano także o dziennikarzach, którzy na UW mogą zrobić roczną podyplomową specjalizację z zakresu dziennikarstwa sportowego albo śledczego i sądowego.

Humanistyczne studia podyplomowe zwykle trwają rok albo 3 semestry, rzadko 2 lata. Najczęściej są w formie codwutygodniowych albo tygodniowych zjazdów, ale zdarzają się też zajęcia stacjonarne. Niestety wszystkie uderzą was po kieszeni. Za semestr zapłacicie od tysiąca do trzech tysięcy złotych. Ale w swoją przyszłość zawodową czasem warto zainwestować.